تبلیغات
Create your flash banner online in 5 step سایت تخصصی رشته میکروبیولوژی - MICROBIOLOGY
این سایت نمایندگی رسمی فروش لاینسس و دانلود انتی ویروس NETQINاست بر روی بنر کلیک کنید
MICROBIOLOGY

زیست شناسی سلولی و ملكولی – گرایش میكروبیولوژی

هدف:

هدف این شاخه شناخت جانداران میكروسكوپی و مسائل مختلف مربوط به زندگی آنهاست.

علم میكروبیولوژی در مورد چگونگی استفاده بهینه از میكروارگانیسم ها و جلوگیری از ضررها و زیانهایی كه میكروارگانیسم ها می توانند به حیات انسانها، دامها و نباتات وارد كنند، بحث می كند.

در گذشته به میكروبها شیطانهای نامرئی می گفتند اما امروزه باید به آنها فرشته های نامرئی بگوییم چرا كه اگر میكروارگانیسم ها در چرخه حیات، وظیفه خویش را انجام ندهند، زندگی تمام موجودات از نباتات و حیوانات گرفته تا انسان به زوال كشیده می شود.


http://start.unicloob.ir/showthread.php?tid=1708



و باز بخشی از این میكروارگانیسم ها هستند كه با ایجاد انواع بیماریهای عفونی زندگی بشر را به خطر می اندازند مانند “ابولا” كه یك بیماری ویروسی ناشناخته بود و در آفریقا تعداد زیادی از افراد را به كشتن داد و یا “ایدز” كه بشر را تا آستانه سال 2000 عاجز و ناتوان كرده است. بی شك نمی توان به نقش مهم میكروارگانیسم ها در هستی اعتقاد داشت و از اهمیت كاربرد رشته میكروبیولوژی كه به عنوان بررسی میكروارگانیسم ها می پردازد، غافل ماند.

ماهیت:

اما میكروارگانیسم ها كه اساس و پایه علم میكروبیولوژی را تشكیل می دهند، چه هستند؟

میكروارگانیسم ها موجودات ریز ذره بینی مانند: باكتریها، ویروسها، قارچهای میكروسكوپی و ژرتوزوئرها هستند كه با چشم غیرمسلح دیده نمی شوند.

علم میكروبیولوژی كه گرایشی از علم زیست شناسی است به بررسی و مطالعه میكروارگانیسم ها می پردازد. در این علم ارتباط میكروارگانیسم ها با خودشان و همچنین با موجودات عالی تر مانند انسان، حیوانات و گیاهان مورد بررسی قرار می گیرد.

رشته میكروبیولوژی كه با میكروارگانیسم ها یعنی موجودات ریز ذره بینی سروكار دارد، دو جنبه مهم دارد. یكی مبارزه با میكروارگانیسم های خطرناك و بیماری زا كه حیات انسانها، حیوانات و گیاهان را به خطر می اندازند و میكروبیولوژیست با شناسایی روش و مسیر ایجاد بیماری ها می تواند این مسیر را متوقف كرده و از چرخه و سیر بیماری جلوگیری كند و جنبه دیگر استفاده بهینه و مناسب از میكروارگانیسم ها برای تولید مواد غذایی و تبدیل بهینه صنایع غذایی مثل تهیه پنیر، ماست و یا حتی نان و همچنین تولید داروهای پزشكی و دامپزشكی می باشد.

اهمیت این رشته با توجه به نیاز صنایع غذایی و تخمیری به كارشناسان این رشته، نیاز علوم پزشكی و دارویی، نیاز سازمان های محیط زیست و مبارزه با آلودگی آن، نیاز كشاورزی و دام پروری، نیاز دانشگاه ها به مدرس و محقق و … به خوبی روشن می شود.

گرایش های مقطع لیسانس:

گرانش میكروبیولوژی یكی از پنج گرایش رشته زیست شناسی سلولی و ملكولی است. اما لازم به توضیح است كه …

علم میكروبیولوژی گرایشهای مختلفی دارد كه عبارتند از:

الف) گرایش پزشكی. در این گرایش میكروبهایی كه برای انسان بیماری زا هستند و چگونگی فعالیت آنها بررسی می شود. البته این گرایش قسمت كوچكی از علم میكروبیولوژی را به خود اختصاص می دهد چرا كه از میان میكروبهای شناخته شده فقط حدود 170 نوع میكروب، بیماری زا هستند و بقیه میكروبها تاكنون شناخته شده اند، میكروبهایی مفید می باشند.

ب) میكروبیولوژی غذایی. بسیاری از مواد غذایی مثل ماست یا پنیر به یاری میكروبها تولید می شوند.

ج) میكروبیولوژی صنعتی. در این گرایش از میكروبیولوژی از میكروبهای مفید برای تولید مواد صنعتی مانند اسیدها و كمپوست میكروبی (تهیه كود به یاری مواد زاید و زباله ها) استفاده می شود. همچنین از میكروبها در رفع آلودگی های محیط زیست استفاده می گردد.

آینده شغلی، بازار كار، درآمد:

دكتر یحیی همتی مدیر گروه میكروبیولوژی دانشكده پزشكی دانشگاه شهید بهشتی در این باره می گوید: میكروبیولوژی پایه و اساس بسیاری از علوم از قبیل: بیوشیمی، بیوتكنولوژی، زنتیك و پزشكی است.

برای مثال یكی از پایه های مستحكمی كه پزشكی بر روی آن استوار است، میكروبشناسی است. چون علم میكروبشناسی است كه توانسته است در مقابل حملات سهمگین بیماری های بسیار خطرناك و جهانگیر مانند فلج اطفال و یا طاعون با تشخیص، درمان و یا تهیه واكسن و راههای اساسی و موثر در اختیار بشر قرار دهد و باز علم میكروبشناسی است كه باید راهی برای نجات انسان از چنگال بیماریهای عفونی جدید پیدا بكند.

یكی از كاربرهای رشته میكروبیولوژی حداقل در بعد سنتی، تشخیص بیماری است چون در آزمایشگاههای تشخیص طبی محققان عمدتاً با بیماریهای عفونی میكروارگانیسم ها سروكار دارند یعنی یا بطور مستقیم به تشخیص میكروارگانیسم ها می پردازند یا به تشخیص آثار حیاتی آنها می پردازند كه نهایتاً این آثار حیاتی ما را به سوی یك میكروارگانیسم هدایت می كند مثل ترشح یك آنزیم یا تبدیل قند به اسید كه در این موارد ما خود میكروارگانسم را نمی بینیم اما از آثار حیاتی آن می توانیم تشخیص دهیم كه با چه میكروارگانیسمی سروكار داریم و این میكروارگانیسم چه بیماری را ایجاد كرده است. با توجه به اینكه متاسفانه امروزه دنیا با خطر شیوع مجدد بیماریهای میكروبی قدیمی و شیوع بیماریهای جدید روبرو است رشته میكروبیولوژی در پیشگیری و جلوگیری از بیماری كاربرد دارد مثل علم واكسینه لوژی كه علم جدیدی است و وظیفه آن ساخت واكسنها و سرمهای مختلف می باشد. مواد غذایی و تولید مواد غذایی مختلف اثر میكروارگانیسم ها بسیار قابل توجه است. همچنین رشته میكروبیولوژی در كشاورزی بطور بسیار وسیعی در تشخیص آفات گیاهی، مبارزه با آفات گیاهی و ایجاد مقاومت گیاهی نسبت به آفات (ایجاد گیاهانی مقاوم به آفات و حشرات) مورد استفاده قرار می گیرد.

در صنایع و معادن نیز برای استخراج فلزات سنگین و در تصفیه نفت در گوگردزدایی از نفت مورد استفاده قرار می گیرند. همین استفاده از رشته میكروبیولوژی در گوگردزدایی بسیار مهم است چون در تصفیه نفت مرحله گوگردزدایی بسیار گران تمام می شود. اما میكروارگانیسم هایی هستند كه گوگرد را در خودشان تثبیت می كنند و جدا می شوند و به این وسیله می توان بهترین نفت بدون گوگرد را خیلی ارزان به دست آورد.

در محافظت از محیط زیست نیز میكروارگانیسم هایی هستند كه تصفیه فاضلابها و مبارزه بیولوژیك با عفونتها آلودگی های فاضلابی مورد استفاده قرار می گیرند و آب سالم و در حقیقت بدون آلودگی تحویل می دهند همچنین در آلودگیهای نفتی میكروبهای نفت خواری هستند كه پارافین و خود نفت را به عنوان مواد غذایی استفاده می كنند و توده ای سلولی می سازند كه مورد مصرف تغذیه آبزیان را از بین می برد، تبدیل به یك ماده غذایی می كنند كه مورد استفاده آبزیان قرار می گیرد. تبدیل به یك ماده غذایی می كنند كه مورد استفاده آبزیان را از بین می برد، تبدیل به یك ماده غذایی می كنند كه مورد استفاده آبزیان قرار می گیرد. تا حدودی نیز همین كار در خلیج فارس برای تصفیه آلودگی چاههای نفتی كویت انجام گرفت.

حتی در صنعت نساجی نیز این علم به یاری بشر آمده است و به تازگی در صنعت نساجی از میكروارگانیسم ها برای تثبیت نشاسته و آهار دادن پارچه استفاده می شود.

فعالیت در مراكز میكروب شناسی، كارشناسی علوم آزمایشگاهی، بررسی آلودگی های میكروبی مواد غذایی اعم از فرآورده های گیاهی و دامی، صنایع غذایی مراكز تشخیص بیماری میكروبی، ویروس، عوامل و فرآورده های تخمیری و … نمونه هایی از توانایی های فارغ التحصیلان گرایش میكروبیولوژی است.

سازمان ها و مراكزی مانند وزارت بهداشت و درمان، آزمایشگاه های پاتولوژی و میكروب شناسی بیمارستان ها، بیماری های دامی (دام پزشكی). آزمایشگاه های تشخیص طبی، صنایع غذایی مختلف و كارخانه های كنسروسازی، نوشابه سازی، عصاره گیری میوه ها، عرقیات و صنایع گوشتی و …

همه و همه محل هایی هستند كه فارغ التحصیلان این رشته می توانند در آنها مشغول به كار شوند.

ظرفیت پذیرش كل و گرایش مختلف:

طی سه سال تحصیلی 75 تا 78 بطور متوسط در هر سال 28 نفر داوطلب در رشته میكروبیولوژی پذیرفته شده اند.


توانایی های جسمی، علمی، روانی و … مورد نیاز و قابل توصیه

الف) توانایی علمی: آقای محمد آموزگار نیز در این باره می گوید: دانشجوی این رشته باید در درس زیست شناسی بخصوص در بخشهایی كه به علوم سلولی مولكولی می پردازد و شیمی قوی و توانا باشد.

به هر حال فارغ التحصیلان دیپلم تجربی در این رشته موفق ترند.

ب) توانایی جسمی:

ج) علاقمندیها: صبر و حوصله و عشق و علاقه دو نكته اساسی برای موفقیت در رشته میكروبیولوژی است كه تمام استادان و دانشجویان این رشته به آن اشاره می كنند چرا كه تحقیق در آزمایشگاههای میكروبیولوژی و كشت دادن یك میكروب نیازمند صبر و حوصله است و تحقیق در مورد بیماریهای میكروبی و مبارزه با آنها عشق و علاقه ای وافر می طلبد. این علاقه باید از دو جهت باشد، یكی علقه به مسائل زیستی و دیگری علاقه به كارهای آزمایشگاهی (نظیر كشت میكروارگانیسم ها)

اما علاوه بر نكات فوق دكتر محمدی در مورد ویژگی های دانشجوی موفق این رشته می گوید: دانشجوی این رشته باید از دو توانایی مهم برخوردار باشد كه یكی از آنها حافظه ای قوی است چون بیشتر مطالب این رشته تئوری است و دوم قدرت تجزیه و تحلیل است چرا كه اگر دانشجویی نتواند از اطلاعاتی كه در حافظه اش جمع كرده است، بهره برداری مناسب كرده و تحلیل مناسبی داشته باشد، مثل یك كامپیوتر خاموش می ماند كه هیچ استفاده ای از آن نمی شود.

د) توانایی مالی:

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر: (كارشناسی ارشد و …)

رشته های مشابه و نزدیك به این رشته:

زمین شناسی- علوم سیاسی – جامعه شناسی و علوم اجتماعی


وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر:

وی در ادامه در مورد موقعیتهای شغلی این رشته در ایران می گوید: در حال حاضر كارشناسان میكروبیولوژی به عنوان نیروهایی كه مسلط به تكنیكهای میكروبیولوژی هستند در پژوهشگاه نفت برای تحقیق بر روی میكروبهای نفت خوار یا گوگردزدایی، در بخش صنایع غذایی در كارخانه های كنسروسازی و كمپوت سازی و در صنایع بهداشتی مشغول به كار هستند اما مسلم است كسی كه در رشته میكروب شناسی مدرك لیسانس دارد، باید در كنار یك كارشناس یا متخصص كه دارای تحصیلات عالی تری است كار بكند اما اگر دانشجوی این رشته به مدارج بالاتر تحصیلی دست پیدا كند، علاوه بر به دست آوردن اطلاعات جدیدتر، می تواند موقعیتهای شغلی بهتر و متنوع تری داشته باشد.

دكتر همتی نیز با اشاره به موارد فوق می گوید: كاربرد این رشته آنقدر گسترده است كه قابل ذگر نیست برای مثال محقق این رشته از یك سوی می تواند به بررسی كاربرد سلاحهای میكروبی و راههای پیشگیری از این سلاحها بپردازد و از سوی دیگر می تواند در كارخانه های عطرسازی به ساخت عطرهای خوشبو به یاری میكروبها مشغول باشد.

دكتر همتی همچنین در مورد امكان داشتن شغل آزاد در این رشته می گوید: تهیه لوازم آزمایشگاهی مورد نیاز در این رشته یكی از شغلهایی است كه بعضی از فارغ التحصیلان میكروبیولوژی جذب آن می شوند و در این زمینه خدمات شایسته ای انجام می دهند.

طیبه جلیلی دانشجوی كارشناسی ارشد میكروبیولوژی دانشگاه تهران نیز در مورد موقعیتهای شغلی این رشته می گوید: رشته میكروبیولوژی موقعیتهای شغلی متنوعی دارند كه از ان جمله می توان به فعالیت در موسسه استاندارد و یا آزمایشگاههای كارخانجات تهیه مواد بهداشتی و غذایی در جهت تشخیص كیفیت و سلامت این مواد از نظر عدم آلودگی میكروبی (بیماری زا یا مولد فساد) اشاره كرد.

همچنین عده ای از فارغ التحصیلان در مراكز تهیه مواد دارویی مانند تهیه آنتی بیوتیك ها كار می كنند چرا كه از برخی میكروارگانیسم ها مانند كپكها و اكتیومیست ها می توان برای تهیه بعضی از آنتی بیوتیك ها مثل پنی سیلین ها و استرپتومایسین استفاده كرد و بالاخره كارخانجات تهیه اسیدها مانند اسید بوتریك و اسید استیك و حلال ها مانند الكل و استون و مراكز تهیه واكسن مانند موسسه رازی و انستیتو پاستور ایران می توانند مراكز جذب فارغ التحصیلان این رشته باشند.


میكروبیولوژی یا زیست شناسی سلولی مولكولی
گاه می شنویم كه از رشته میكروبیولوژی با عنوان زیست شناسی سلولی مولكولی یاد می شود. برای مثال در برخی از قسمتهای دفترچه ها راهنمای آزمون سراسری سازمان سنجش آموزش كشور از این رشته با عنوان زیست شناسی سلولی مولكولی یاد شده است و به همین دلیل تعدادی از داوطلبان آزمون سراسری تصور می كنند كه رشته میكروبیولوژی همان رشته علوم سلولی مولكولی است و در نتیجه هنگام انتخاب رشته با مشكلاتی روبرو می شوند.

دكتر محمدی درباره تفاوت مابین این دو رشته می گوید: در حقیقت علم میكروبیولوژی سلول (به اصطلاح چگونگی كاركردن و سوخت و ساز بدن سلول) صحبت می شود، در واقع ساختار سلول به عنوان یك میكروارگانیسم مورد بررسی قرار می گیرد، اما این باعث نمی شود كه دو رشته فوق را یكی بدانیم چون علوم سلولی مولكولی از حیطه فعالیتهای بیرونی میكروب خارج شده و وارد فعالیتهای درونی آن می شود، در حالیكه در علم میكروبیولوژی تاثیرات بیرونی میكروارگانیسم ها مطالعه می شود. برای مثال شما در علم میكروبیولوژی نگاه می كنید كه میكروارگانیسم مورد نظر شما نظر شما چه نوع بیماری ایجاد كرده و از روی آثار بیماری حدس می زنید میكروارگانیسمی را كه بررسی می كنید، چه نوع میكروبی است.

دكتر محمدی همچنین در مورد نام رشته میكروبیولوژی می گوید: با توجه به این كه امروزه علوم بسیار ریز، جزئی و تخصص شده است، بهتر است كه دو علم میكروبیولوژی و علوم سلولی و مولكولی در كنار یكدیگر و با نام تخصصی خود به علم زیست شناسی خدمت بكنند نه اینكه یك علم، دیگری را احاطه بكند. مثلاً اگر بخواهیم میكروبیولوژی را زیر مجموعه ای از علوم سلولی و مولكولی بدانیم، اشتباه است چون بعضی از اوقات علوم سلولی و مولكولی كاری به میكروارگانیسم ها ندارد و در مورد سلولهای یوكاریوتی یا سلولهای انسانی صحبت می كند.


دنبالك ها : زیست شناسی ،